Şefik Özcan: Yapay Zeka, Tüketim Kültürü ve Dijital Dönüşüm

Gene yayına girdik yanlışlıkla. Şeye mi live mı abi? Aynen. Bu sefer ne oldu biliyor musun? Bu sefer de abi LinkedIn YouTube değil Riverside kendisinde yayına girmiş yani galiba yeni bir şey başlatmış. Aynen abi bu ne yapacağız teknolojiyle hakikaten bilmiyorum ya abi. Teknoloji boomer gibi oldum. Gerçekten ben şeyi hissediyorum. Yani insanların o boomerlaşma hızı aşırı erkene çekilecek. Yani mesela atıyorum şu an böyle 50 küsür yaşındaki birisi o boomer modun derken bizde 35'inde boomer olabileceksin.

Hani öyle bir feature açılacakmış gibi hissediyorum. Abi ben net şu an boomerım. Yani özellikle AI boomer çok arttı. Ben hani kendi çapımda chat GPT vesaireyi, Geminiı falan iyi kullandığımı düşünüyorum. Geçen Kadıköy'de bir çocukla tanıştım. Yazılımcı. Bana böyle bir modeller gösterdi. Video creation şeyler. Aklım çıktı yani böyle manyak manyak şeyler yapıyorlar. Evet abi. Yani şey falan denecek bence böyle hani işte eskiden şeylerle dalga geçiliyordu ya işte arama motoruna yani işte arama barına önce google.com yazıp Google'a gidip ondan sonra search yapanlara böyle dalga geçiliyordu.

Bence yakında insanların böyle yazdıkları promptlarla falan dalga geçilecek. Abi boomer mısın öyle prompt mu yazılır falan tarzı bir dünya olacak gibi hissediyorum ya. Ya bizim Object Oriented Programming diye bir dersimiz vardı. yazılım mühendisliğinde bir ödevde yazılan bir kodu hoca böyle ekrana yansıtıp arkadaşlar bunu yazan arkadaş gibi yazmayın. Yaparsanız bütün sistem gücünü kullanıp kitlersiniz bilgisayarı diye böyle hepimize bir shaming yapmıştı. O shamingler daha da yoğunlaşacak gibi hissediyorum.

Şeyleri falan katmıyorum zaten. İşte bu Nat'ler falan filan iyice. Sizde peki şey tarafında analitik Berkay bir şeyler paylaşıyor arada görüyorum. MCP'ler vesaire o tarafta var mı? Sat görüyor musunuz? Ya biz şöyle ikiye bölüyoruz şu an ürünün AI tarafında. Bir, yani dürüst olmak gerekirse bizim öngörüşümüz özellikle insın sunan çoğu tool'un çok büyük bir riskle karşı karşıya olduğu. Yani buna Türkiye'dekiler de dahil, yurt dışındakiler de dahil. sen insın sunuyorsan aslında tek önündeki büyük risk işte Open A'ın şey demesi.

Selam artık chat GPT'ye sen Google Ads ve Google Analytics accountlarını bağlayabiliyorsun dediği noktada senin sunduğun her türlü insın tool'ı aslında bir anda boşluğa düşebiliyor. O yüzden biz böyle çok o insın tarafına girmemeye çalışıyoruz. Bizim yapmaya çalıştığımız işte sen hardald'daki datanı al ve o hardald'daki datanı istediğin yere gönder. Şimdi içeride de bir tane ekstra agent üzerine çalışıyoruz. O agent da şey yapacak. Yani özellikle büyük data havuzları olanların istediği raporu yani istediği data setini çekebilmesi için aslında arada bir agent olacak.

Arayüz biraz daha kolay olacak. Birisi gelip şey diyebilecek. Yani ben açıkçası işte ben source medium kırılımlı olarak son 7 günde hangi ürünler satın alınmış, hangileri sepete atılmış bunun datası lazım dediğinde o sana data setini direkt verecek falan gibi bir sistem üzerine çalışıyoruz. Yani olabildiğince data tarafında kalmaya çalışıyoruz. çünkü yani üçe bölersek süreci işte datayı toplama, datayı çekme ve sonra ondan anlam çıkarma. AI karşısındaki en riskli kısım anlam çıkarma kısmı.

Diğerlerinde bir manuel workload kesinlikle var. Ya biz de çok komoruz bu arada. Eeea da biraz enteresan dependence olayı bizi çok bozuyor orada. Hım. Ne gibi? Yani şöyle abi senin bahsettiğin problemle aslında birebir aynı. sen bir yatırım yapıyorsun, şeyi çalıştırıyorsun. süreci çalıştırıyorsun. Yarın öbür gün chat GPT ben bu API'ı kapatıyorum ya da bu queryler artık çalışmayacak dediği zaman ya da kendine bir şeyler yapmaya başladığı zaman iş modeli bayağı bir sıkıntıya giriyor.

O yüzden hani o dependency konusu bu yatırımcıların da sorduğu konulardan ya bir tanesi yani bölüm işte server side'ta da şimdi Google bunu kendisi getirip daha basic bir arayüze daha kolay bir formata sokarsa belki sizin iş modelinizin ilk o yapmış olduğunuz iş pivot direkt riskti yani hani ne kadar dependence yaratırsanız o kadar sıkıntı böyle batan çok fazla şirket gördüğüm için biz de aşırı çekiniyoruz bu taraftan onu biraz bu arada yaptılar şey

%100 Yani şey hem agent konusuna bir değineim. Orada biz direkt yani agent'tan da ziyade şirketlerin bu MCP serverlarını besleyebilecek bir data açığı veriyoruz. Yani o kendi içinde mesela MCP'yi insanlar neden kullanıyor? Kendi first party yani kendi şirketin içerisindeki datayı da kullanabilmesi için cloud'a aktarmak istemediği için Hardal'daki data da şirkette olduğundan dolayı orasıyla bir connectör yapıyoruz. Yani aslında basitçe yani hiç orada agent ya da bir insınight ya da bir şey çalışmıyor.

Şimdi hal böyle olunca dependency değişse bile zaten lokalde çalıştırdıkları sistem sabit kalıyor. Bu arada Google'da zaten bu sunucu taraflı ölçümleme vesaire sistemleri zaten kolaylaştırdı. Yani işte cloud flayer'la gitti anlaştı. Google tech çıkardı, onu çıkardı, bunu çıkardı falan ama biz de zaten tam tersi. Yani bu dependencyleri product'ın göbeğinden çıkardığımız için rahatız. Yani keşke zaten kolaylaşsa da artık insanlar SGTM'i bizden istemese ve Hardal'ın normal esas featur'larını kullanabilseler. Şimdi şu anda öyle bir seviyeye geldi ki artık server side satmak istemiyoruz ya da server side wrapper olmak istemiyoruz abi.

Şu anda full sadece Hardalığı kullanıp first party stackini oluşturabilecek bir mekanizma geliştirdik. O da zaten bizi çok rahat tutuyor. Biz zaten satışta da hiç o taraflara girmek istemiyoruz ama yani o AI tarafında yani sadece bir hype'tan ibaret, bir balondan ibaret yani. Bu arada ses güzel geliyorsa ben direkt hazır gazımızı almışken yayına direkt bu konudan girebiliriz. Ne diyorsunuz? Bence gayet iyi. İyi o zaman. Süper. hemen başlıyoruz. Ben başlatıyorum o zaman.

Selamlar herkese. Podcamimizin yeni bölümüne hoş geldiniz. Bu haftaki konuğumuz Şefik Özcan Efili'den. Selamlar Şefik. Nasılsın? Selam Berkay. Selam Barış. Gayet iyiyim. Keyifler yerinde. Sizler nasılsınız? süper vallahi. Biz de gayet iyiyiz. Barış sen nasılsın? Ben de çok iyiyim vallahi. Keyfim yerinde. Böyle podcastete başlamadan konuşmaya başladık. onun gazıyla şeyim yani böyle konular birikiyor şimdiden. Heyecanla bekliyorum. Vallah ben unutmuşum bir test yapalım diye bir kaydettim. Aksi 78 dakika olmuş aslında.

Onları gizli konuştuğumuz şeyleri yayınlayabiliriz. Yani böyle şey yaparlarsa bize yazarlarsa o kişileri gönderebiliriz belki bu kaydı şey gibi perde arkası perde arkası şey var ya YouTube'da falan. katıl butonuna şey yapanlara daha başka bir içerik falan gösteriyorlar ya. Biz de belki LinkedIn'de onu yapabiliriz. Olabilir. Vallah neyse tamam esprim çok tutmadı herhalde. Şey yapar. MR'a da katkısı olur yani. Gelire de katkısı olur. YouTube coyunlar vesaireler. Abi bir de onunla uğraşıyoruz ya.

Fatura böyle adisyon kesiyormuşuz değil mi? Kağıtlı falan. Barış da İstanbul'da bu arada. onunla da görüşeceğiz. Nihayet bir ekip buluşması da bu hafta yapacağız. Şefik abi zaten konuşmadan evvel şey diyorduk yani yayına başlamadan evvel işte hem yapay zekalardan hem işte business logic tarafından bahsediyorduk. ben direkt aslında topu sana orada atabilirim. Yani aslında bize sorduğun soruyu ben sana sormuş olayım. ne düşünüyorsun şu andaki evrede? Yani hem yapay zeka, siz Efilli tarafında kurguladığınız bir strateji var mı şu anda?

Onunla ilgili bir aksiyon alıyor musunuz? Ya da ekip içerisinde yapay zeka kullanımı nasıl oluyor? Sen nasıl görüyorsun bu tarafı? Orada çok kısa şeyini almak isteriz. Bilgilerini almak isteriz. Tabii. Yani şu an dünyada çok büyük bir biraz önce de konuştuğumuz hype var. bu hype'ile birlikte de yapay zekayla alakalı çok fazla iş yapılıyor. Hatta senin geçen gün bir mimin vardı. işte 20 milyon dolar yatırımı nasıl aldık? işte sunuma AI yazıyor ya şu an.

Gerçekten süreç öyle. fakat bunu daha önce de gördük. Metavors'te de gördük. Farklı işte kripto süreçlerinde NFT'lerde de gördük. bu hype'la birlikte balonun büyük çoğunluğu patlıyor. Belki %5'lik, belki %10'luk, belki %1'lik kesim hayatta kalıyor. Şu an böyle herkes kuyuya taş atma derdinde bir tanesi tuttururum diye bekliyor. bir şeyleri dönüştürecek. EA kesinlikle yeni bir dünya, yeni bir internet olacak. Hatta özellikle Silikon Vadisie konuşulan gelecek yani fütçüristlerin konuştuğu konulardan bir tanesi şu: Gelecekte işler ikiye ayrılacak.

Bir, EI'ın önündeki işler, 2, EI'in arkasındaki işler. EI'in önündeki işler AI'dan komut alıp o işi uygulayan insanlar olacak. İkincisi E'yı kodlayan işte prompt veren ya da EA engineering yapan insanlar olacak. burada herhangi bir sektör olabilir. Sektör bağımsız ama işlerin tanımı ikiye ayrılacak gibi bir öngörü var. Ben de buna inanıyorum. çünkü hayatımızı etkilemeye başladı. Birçok meslek artık distra olmaya başladı. ki hani bundan birkaç sene önce yazılım konusu işte pandemi başladığında daha az yazılımcı vardı.

Dijitalleşme talebi bir anda fırladı. Yazılımcılar çok büyük bir kıymete bindi. Sonrasında bu talep azaldı. Yazılımcı sayısı arttı. Şimdi AI geldi. Bir de yazılımcının eforu, verimliliği 10 kişilik bir ekip çalıştırmak yerine belki 3 kişilik, 4 kişilik, 5 kişilik bir ekiple artı işte curser gibi, RLI gibi toolarla ya da COP gibi toolarla birlikte yazılımcı verimliliğini arttırabiliyorsun. Bir noktadan sonra belki yazılımcıyı replace etmeye başlayacaksın. Bir noktadan sonra belki mimarı replace etmeye başlayacaksın.

Belki belki bir noktadan sonra doktoru replace etmeye başlayacaksın. Aayla. şimdi bu bir gerçeklik. bunun medya dijital pazarlama, dijital analitik sektörünü değiştirmeme şansı yok. buradan iyi, farklı, faydalı işler çıkacaktır. Ama şu an benim gördüğüm noktada AI dönüşümünü çok doğru ve uzun vadeli planlamak lazım. ortamda konuştuğumuzda hep böyle future proof olmak yani gelecekte de hayatta kalacak bir iş yapabiliyor olma konseptinde şu an biz biraz daha böyle core sistemleri hemen bir AI altyapısına geçirelim.

Bir AI native şirketi olalım bakış açısından daha ziyade biz neyi yaparsak ileride AI bunu disrupt etmez ya da neyi yapmazsak burayı disapt eder ve yok edere odaklanıyoruz. Şu an biraz daha core servislerimiz dışında yani rektech alanında olduğumuz için biraz tabii ki hassas da bir süreç var. E'ye gözü kapalı güvenemiyoruz. biraz daha tamamlayıcı servislerimizi AI yapmaya çalışıyoruz. Yine yazılımcı arkadaşlarımız AI'la geliştirmeslerine biraz daha hız katıyorlar. yine marketing ve diğer süreçlerimizde de AI var ama böyle bir AI native şirketiz.

Öyle uçuyoruz, böyle kaçıyoruz. Kendi dil modelimizi yaptık. İşte buradan aldık, şöyle bir GPT yarattık gibi bir şey söyleyemem. ona biraz daha vaktimiz var bence. fakat bir şeyler dönüşecek, değişecek. biz de buraya hazır olmamız lazım. Yani yine bundan önce konuştuğumuz boomer olma konusunda, olabildiğince yakalamaya çalışacağız. çok boomer kalmamaya çalışacağız eğer konusunda. Ya ben orada ufak bekleme yapacağım ya. Bence çok mantıklı bir yaklaşım. Bizim de izlediğimiz sistem çok buna benzer.

Çünkü iki tane nokta var. bir şu anki bulunduğumuz dünyada çok uzun vadeli plan yapmak çok zor. Hatta mesela böyle bazı arkadaşlarım var işte ilkokulda çocukları var. Şimdi o çocukları okula verirken okulların katma değerlerinden bir tanesi şeydi. Yazılım öğretiyoruz çocuğa. Daha ikinci sınıfta yazılım öğrenmeye başlıyor falan. Şimdi mesela o aileler şey modunda ya bizim çocuğun yazılımı öğrenmesi gerekli mi gerçekten? Çünkü çocuk daha 7 yaşında. Ve 10 sene sonra belki yazılım diye bir şey tam olarak yani kodlama diye bir şey belki tam olarak olmayacak artık.

Çok daha farklı bir dünya olacak. o zaman neden biz çocuğa 7. sınıfta yazık kodu öğretiyoruz falan gibi bir hale gitti. sen bunu aslında alıp aynı mantığı belli noktalarda şirketleri de uygulayabilirsin. Yani geçenlerde nerede duyduğumu hatırlamıyorum kim demişti ama böyle şey muhabbeti olmuş. Yani filler dans ediyor. Bizim yapabileceğimiz tek şey bir sonraki adımlarının nereye olacağını hafif tahmin edip orada durmamak. Çünkü ezilmek şu an çok kolay. Ve bahsettiğin gibi her türlü biz AI native bir firmayız.

E'yı böyle alıyoruz. Biz bir AI'ı alıyoruz. Onu başka EAI'a koyuyoruz. onu da EA ile paketleyip başka bir EA satıyoruz tarzı işler her an yok olabilir. Her an o büyük fillerin altında ezilebilir durumda. O yüzden her ne kadar her şey çok hızlı değişiyor olsa da bence emin adımlarla ilerlemek de o kadar değerli. Çünkü mesela şöyle bir şey var. Şimdi bilmiyorum sizin hani AI stackiniz ne? Günlük hayatınızda hangi AI tooları kullanıyorsunuz?

Ama kimse mesela sadece elm'leri baz alacak olursak kimse aynı anda Perplexity, chat GPT, Cloud ve Gemina'yı aynı anda kullanmıyor. Herkesin tercih ettiği bir şey var. Çünkü herkesin zaten bir AI tool kapabilitesi var. O yüzden de gidip sen kendi GPT'ni yaptığında o adamın onu tercih etmesi için gerçekten çok ciddi bir katma değer olması gerekiyor. Yoksa ah another AI tool deyip insanlar ondan da kaçmaya başladı ya da another AI solution deyip.

O yüzden o katma değerini nasıl koruyorsun ve dediğin gibi nasıl ufak AI toolarıyla tamamlayıcı hizmetlerini kuvvetlendiriyorsun bence biraz daha o long term hayatta kalmayı etkileyecek gibi geliyor bana da. bilmiyorum Berkay sen farklı bir bakış açısıyla bakıyor musun? Ya ben de aynı şekilde düşünüyorum. Yani bunun hype olduğunu bilmemizden ziyade hani hiçbir şekilde zaten yassımıyoruz. Fakat yansımadığımız nokta Şefi'in de bahsettiği gibi yani şirketin EA'yı nasıl kullandığı, nasıl onu kendi productına implemente ettiği ya da servisine implemente edebildiği, süreçlerini nasıl hızlandırdığı ve nasıl kara geçirdiği aslında.

Yani sen bir işi 2 birim yapıyorsan ve yapay zeka sayesinde bir birime düşürebiliyorsan evet bu bir sağladığı katma değer. Fakat işin hype konusunda işte her şeye AI yazılması, işte her işin aslında bilmem ne bilmem ne but for AI ya da işte with AI gibi kalıplarla aslında böyle gözümüze gözümüze sokulması biraz böyle o işin katma değerini aslında öldürüyor gibi hissediyorum. Yoksa onun dışında bir şeyleri yapmak kolay ya da işte o sisteme dahil olmak kolay olabilir ama arkası tarafındaki o matematiksel işlemleri ya da işte modelleri yok sayıp sadece bir ambalajlayıp bir API kullanmaktan ibaret olmaması gerektiğini aslında savunuyorum.

Şimdi siz konuşurken bir yandan şeye bakıyordum. bu I Combinator'daki 2025'teki, şirketlerin ne kadarı AI diye yani % 90 civarı AI. Yani AI dışında hiçbir şey yok ya şu an ı Combinator'da. O biraz korkutucu geliyor bana açıkçası. Yani işin ehemmiyetini sanki yok ediyor gibi hissediyorum ya. Evet. O iş biraz da açıkçası şeye de döndü. startup ticaretinde de döndü. Whbinator tarafı çok farklı bir modeldi artık bence diyeyim. o yüzden orayı yani biraz daha bence farklı bir değerlendirmek gerekiyor artık.

Ben de şeyi merak ediyorum bu arada Şefik senin yorumunu aldıktan sonra özellikle bu sizin sektörde yayın nasıl konumlandı? Çünkü kişisel verilerden ve privacyden çok bahsediyoruz. AI sanki bana böyle hep işin diğer tarafında yer alan bir şu an özellikle süreçmiş gibi geliyor. bu iki konuda da fikrini almak, duymak isterim ben de. Tabii ki. yani AI'ın aslında bizim bulunduğumuz alanda Recttech ve Legaletech dediğimiz biraz daha yeni dijitalleşmeye başlayan hukuk ve regülasyon teknolojileri alanında kullanımını doğrudan uygulama üzerinde yapmak yerine biraz daha auditör ya da

Takip amaçlı yapmanın daha sağlıklı olacağına inanıyoruz. Şundan dolayı asyonda bir şeyi gözden kaçırdığınız zaman ki büyük yapılarda gözden kaçırmak çok olası. Yani çok fazla birim var. çok fazla birim çok fazla şey uyguluyor ve bunlar bazen regülasyonun dışına çıkıyor. Bir politika, bir aydınlatma metni, bir çerez yönetimi olabilir, başka bir şey olabilir. Milyonlarca regülasyon var artık. Yani ülkemizde bile neredeyse 1000'e yaklaşan regülasyon oluştu. Sağlık tarafında başka regülasyon var.

Gıda tarafında başka regülasyon var. Enerji tarafında başka regülasyon var. Telekom'da başka regülasyon var. burada bunu firmaların açıklarını bulmak için kullanmak bize bir tık daha mantıklı geliyor. Bu açığı düzeltmek, yine insan işi olması daha bence mantıklı ama, insanların gözden kaçırabileceği ve manuel binlerce şeyi taraması yerine bunu eile yapmasının daha kolay olacağına inanıyoruz. o yüzden bizim kendi içimizde geliştirdiğimiz auditörlerde de AI kullanılıyor. Yine sınıflandırmalar için insan gözünün önüne gelmeden önce yani ilk başta bir AI'dan sınıflandırma geliyor.

Sonrasında insan gözü bakıp bunu düzeltiyor. Bu öğrenimine de tabii ki katkı sağlayan bir konu. Çünkü bir sonraki sınıflandırmasında onu anlamlandırabiliyor. Tabii case by case çok değişen bir süreç olduğu için bunu yapmak nitekim zor ama bizim burada biraz daha faydalanmaya çalıştığımız yer bu audit süreçleri ve bu audit süreçleri ile birlikte de firmaların manuel gözden geçirme binlerce sayfa, belki binlerce evrak, doküman, sözleşmeyi gözden geçirirken dikkat etmeleri gereken hususlar oluyor.

Buranın bir tık daha bizler açısından daha kolay uygulanabilir, daha az riskli ve operasyon olarak da rahat olduğunu söyleyebilirim. Ama bir sonraki aşamada bu kesinlikle değişecek. Özellikle LegalTech'te bu çok değişmeye başladı. h ve bunun negatif etkileri de görülüyor. Yani Amerika'da bir mahkemeye sunulan işte belgede EI halüsülasyonuyla olmayan iki tane davayı örnek verdiği şey var. Bir örnek var ve tamamen aslında batıran bir konu. bu tarz böyle örnekler çıkmaya başladı.

Yani AI'dan bir savunma dilekçesi yazılıyor. Orada emsel karar gösteriliyor ama emsel davalar aslında yok. araştırıyorlar ve böyle bir şey olmadığını görüyorlar. AI bir halüsülasyon görmüş. O yüzden E'ye gözümüz kapalı, güvendik ve oradan bir çıktı almaya çalıştık dediğiniz zaman işin içinde cezai boyutu olan bir konuysa ciddi sıkıntılar olabiliyor. Hakeza marketingde de yani kötü perfor eden bir kampanyanın bir görselini çok iyi performe etmiş gibi halüsinasyon görüp ona bid ederse kampanyayı batırabilir.

Marketing bütçesinde sapmalara yol açabilir. O yüzden hani bu konu böyle biraz daha bence bazı sektörlerde geriden gelecek diyebilirim. Ya da yine sağlık, tıp sektörü yani bir kan değeri üzerinden bir analiz yaptığı zaman yanıldığı noktada belki ölüme bile götürebilir insanı. bunlara böyle dikkat etmek gerekiyor. Bazen bende de oluyor. Mesela bir sağlık taramasına giriyorum. Çıktıları E'ye koyuyorum. Hani benimle ilgili bir gördüğün şey var mı? Patern var mı? habercisi mi diye aslında koymam gerekiyor kişisel veri ama hani ben tamamen kendi bireysel merakımdan koyuyorum.

Verdiği sonuçlar bazen çok accur oluyor, bazen hiç olmayabiliyor. Bunlar böyle şey yani mesela şey insülin direncim var diyor. Ha evet insülin direncim var. Bu bildiğim bir şey. Ailede genetik bir insülin taşınıyor. Bir diyabet taşınıyor. Benim buna dikkat etmem lazım diyorum. Ama başka yerden saçma sapan hiç alakası olmayan bir şey de çıkartabiliyor ve paranoya yaratıyor bende. Bunlar böyle çok dikkat edilmesi gereken hususlar. O yüzden gözüm kapalı güvenmiyorum hiçbir zaman.

E'ye şefik şey yapsan ya sen mesela sağlık değerlerini atsan e'ye eğer şöyle bir imaj abi ama he sesim geliyor mu şu an? Geliyor geliyor galiba. Uplon. Heh. şey diyecektim. AI sen sağlık bilgilerini attıktan sonra AI bir imaj generate etse ve bir tane doktor çıksa şöyle yapsa ya ne yapalım abi ya? İşte buna daha ne yapılır falan. Ya bir şey söyleyeceğim bu arada bana böyle sağlık tarafı alakalı böyle çok da konuyu dağıtmak istemiyorum ama şey gibi geliyor yani bir taraftan da yayın sanki en kıymetli olabileceği alanlardan birisiymiş gibi geliyor.

Çünkü zaten bir insanın vücuduna dair y şu an sağlık sisteminde şey var ya senin kalbinde bir sıkıntı varsa ya da bir problemin varsa gidiyorsun ve hani sadece kalbin inceleniyor genelde böyle tüm bir body scan diğer organların ne yaptı ne etti yani bunu zaten bir doktorun tek başına yapması çok zor. O yüzden böyle AI çok değerli olabilirmiş gibi geliyor ama bir taraftan da dediğin gibi yani hani riske çok açık bir alan.

Bir de biraz önce söylediğin nokta beni hep böyle çok düşündürüyor. Yani senin oraya yüklediğin her türlü kişisel veri, sen kişisel verini çok büyük bir sistemle paylaşıyorsun. Zaten geçenlerde Seltman yine çıktı şey dedi. Hani insanlar chat GPT ile konuştuklarının mahkemede delil olarak kullanabileceğini bilmiyor falan tarz dedi. Böyle işin o tarafında bence dev bir açık var şu an ve kimse bunun farkında değil. şirket verileri, finansal metrikler, şirket sırları, kişisel sırlar, her şeyi böyle akıtıyorlar.

Bu GPT vesaire orası ne olacak en son? Neye dönüşecek? Çok merak ediyorum. Yani biz de bu arada yasak şirketle alakalı herhangi bir veriyi chat GPT'ye yükleyemiyoruz, yüklemiyoruz. o yani tekni, keskin çizgilerle yasak. çünkü sizin oraya girdiğiniz bir finansal tablo yaptığınız bir hesaplama yarın öbür gün başka bir yerden, size gol olarak dönebilir. Ya tabii bunun şey boyutu da var. Şimdi veri toplama alanı çok genişledi. Eskiden, bir tane bilgisayar vardı.

Oradan veri yapıyorduk. Şimdi her yerde var. Cep telefonu var, IOT cihazlar var. Benim işte akıllı yüzüğüm şu an benim bütün değerlerimi ölçüyor ve stres levelını arttı. uyku şeyini düştü ve bu bir şekilde cloud'a gidiyor. Arka tarafta bununla alakalı muhtemelen firma bir sürü AI analizi yapıyor ve işte benim sağlık verilerimi analiz ederek de bana bir özet sunuyor. Şimdi bu kadar çok verinin toplandığı bir dünyada bunu işlemek, bundan bir çıktı elde etmek tabii ki kıymetli.

Bu pazarlama için de bu şekilde. Pazarlama profesyonelleri de mağaza verisini alıyor. işte reklamdan mağazaya giden insanın verisini alıyor. Direkt dijitalden insanın kaç kere alışveriş yaptığının, sıklığının vesairesinin çeşitli şeylerini çıkartıyor. İstatistiki modellerini çıkartıyor ve bütün pazarlama aslında bunun üzerine kurulu. Yani buradan ne optimizasyon yapabilirim üzerine kurulu. Tamamen optimizasyona odaklanmış bir şey. AI buradaki insan faktörünü azalttığı için çok kıymetli bir noktada aslında pazarlama. Sizin yaptığınız iş için de aynı şekilde işin içine koyduğunuz zaman pastanın üstündeki çilek oluyor.

Ama çok doğru bir modelle ve doğru çıktı verecek şekilde yapmak gerekiyor burayı ya. Evet. Yani bir de bilmiyorum bir taraftan da öyle bir şey var ki her taraftan track edilip sonra kişisel verilerin kullanılması bir konsent'e bağlı gibi davranıyoruz ama aslında o kadar böyle nonced verimiz etrafta dolaşıyor ki günün sonunda o ne kadar mantıklı bir hale geliyor tartışmaya açık kesinlikle sizde peki yani kimse takip de etmiyor efendimiz biz

Fal olarak planlamanız var biz kullanıyoruz. Yani böyle tüm finansal verileri koymuyoruz ama yani bir şeyleri build ederken kullanıyoruz. Yani en basitinden bir wipe coding stratejimiz var. Mesela bu wipe coding yaparken işte belli çerçeveleri çiziyoruz ve o çerçevelerin dışına çıkmasına izin vermiyoruz ve sonra bir kontrol safhası yaratıyoruz. İşte bütün dizayn sistemimiz falan böyle hepsi böyle bir yazılı bir rule set. mesela kod tarafında oldukça iyi bir şekilde kullanıyoruz onu.

Biz tarafında Barış sen hangi alanlarda kullanıyorsun? Ya biz sürekli kullanıyoruz açıkçası. Yakında şey yapacağız yani chendi şeyimizi yapacağız. Cloud kullanıyoruz bu arada. Evet. curser kullanıyoruz. ya olabildiğince açıkçası bizim de oradaki kritik olduğumuz yani biraz aslında, temel konsept olarak böyle bir open startup tarafında olduğumuz için, biraz şey de var. Yani çoğu bilgimiz zaten herkese açık. Belli kritik böyle confidentiality yüksekler haricinde. O yüzden biraz daha esnek davranıyoruz. Biz de tamamen böyle destekleyici bir yerdeyiz.

Yani Hardalın içerisindeki sistemleri destekleyen bir AI ya da işte Hardalın daha kolay kullanılmasını sağlayan bir AI gibi noktalarda konumlandırıyoruz. Yoksa ürünün yani şey yaklaşımı kesinlikle bizde de yok. ürünü AI yapmamız lazım. Ne yapalım değil de gerçekten Hardal zaten bir gateway yani sen alıyorsun, ekliyorsun ve daha rahat data toplayıp yönetmeni sağlıyor. bunu ne kadar kolay entegre edersen, ne kadar kolay kullanırsan o kadar avantajlı. Ve bunu AI nasıl kolaylaştırabilir?

Yani genelde optimizasyon ve kolaylaştırma üzerine kullandığımız bir yerdeyiz. Hem internal use olarak hem de external olarak. Ve oradaki amaç da yani işte Berkay'ın söylediği gibi belli kurallar çerçevesinde bunu yapabilmek. belli kurallar çerçevesinde bunu implement etmek, kullanmak vesaire. onları bugünden kurmazsan çünkü ilerleyen vadede neyle karşılaşacaksın vesaire bilmiyorsun. Bir de bizde böyle aslında başta çok karşı olduğumuz bir tarafı var. böyle bununla alakalı post bile atmışlarımız var. işte bir şeyleri inhouse yapmak versus dışarıdan almak noktasında.

AI normalde biz çok inhouse yapma taraftarı değilken AI birazcık açıkçası bellişleri inhouse yapmayı kolaylaştırır hale getirdi. işte belli solutionları alıp aslında kendimiz için kastomize edip kendi serverlarımızda çalıştırdığımız bir dünyanın daha olası olmasını sağladı. O yüzden de birçok yerde var. Yani örnek veriyorum bizim tüm şey sistemimiz işte fiyatlandırma, teklif oluşturma vesaire sistemimizin temel yapısını ve aslında yeni bir ürün haline geldi. Hardal switch diye. Yani switch to Hardal.

Bu switch Hardalı mesela AI birlikte oluşturduk aslında. Sonra implement ettik, launch ettik ve şu an ayrı bir yapı olarak çalışıyor. Biraz daha bu tarz yine biraz sizinkine benzer yan tamamlayıcı ürünler hem internal use hem external use için kullandığımız bir taraf var tabii ki. Çünkü bizim de orada şey kısmı var. Yani iyi yani böyle dikkatli kullanmamız gerekiyor. Çünkü bizim tarafta da privacyye çok fazla dokunan bir nokta var.

Yani biz her ne kadar müşterilerimize şey desek de kontrol sizde, yönetim sizde hangi bilgiler gidecek, hangi bilgiler gitmeyecek, hangileri hashlenmeli, hangileri redakte edilmeli. Bu kontrol sizde desek de sonuçta sistemi sağlayan olarak bizim de almamız gereken bazı önlemler var. Burada da yayın nasıl kullanıldığı, nasıl implemente edildiği çok kritik. Çünkü sırf bir şeylere ekleyeceğiz diye açık kapı bırakmıyor olmamız gerekiyor. o yüzden de bir taraftan orada hassas davranmaya çalışıyoruz diyebilirim.

İşin biraz daha güvenlik tarafında. Süper. benim orada biraz böyle şey hani çok böyle teknik gidiyor konu. Ben biraz şimdi değiştireyim. en son şimdi AI kullanarak şöyle bir şey yaptım. bir şey var bende. Güvenlik cihazı var. Böyle alarm sistemi falan. bahçenin orada pili bitmiş. Bir açayım bakayım dedim. Pilleri böyle birbirine paralel bağlamışlar. Bir sürü böyle kalem pilleri paralel bağlayıp aslında o şeyin ledleri yakıyor falan. Ben de iki kalem pille birlikte onu böyle yakmaya çalıştım falan tekrardan.

Şimdi o chat chip pitiyle bu tarz şeyleri sürekli yapıyorum. Yani evde işte do it yourself yani ne bileyim işte bitkinin toprağını nasıl işte değiştirirsin işte o pilleri nasıl paralel birbirine akım yaparsın ya da işte ne bileyim başka bir şeyleri böyle sürekli böyle bu tarz konular için kullanmaya başladım ve Türkçe yazmaya başladım. İlk çıktığı zamanlar sürekli böyle kod paylaşıyordum. Bu kodu açıkla diyordum. İşte bu kodla refaktör et diyordum falan.

Şimdi benim aslı mesela chat GPT ile veya yapay zekayla böyle bireysel iletişimim ilerledikçe böyle zaman aldıkça basit ve Türkçe ve yalınlaştırılmış konulara evrildi. sizde böyle bir fark var mı? Yani ilk çıktığından bu yana ben açıkçası biraz daha böyle kendi yararıma olacak şeyleri kullanmaya başladım. Mesela Şevik sen nasıl kullanmaya başlıyorsun? Hani o şey mesela güzel bir şey. Hani yorum kiş sağlık verilerini işte oraya ekleyip bir çıktı almak güzel bir şey.

Buna benzer var mı başka bir örneğin vesaire? Kişisel kullanıcı bit 5'ile birlikte aslında bence bayağı olumlu gelişmeler oldu. verilen çıktılar çok fazla değişmeye başladı. Görsel yükleyip işte bu görselle alakalı sorduğum sorularda çok ciddi, dönüşler almaya başladım. o yüzden aslında benim hani kullanımım biraz daha son dönemde daha yoğun gerçekleşiyor diyebilirim. Daha stratejik tarafları ben burada ele alıyorum. Strateji noktasında mesela pazar araştırması yaparken belli metlikleri oradan topluyorum. Çünkü öbür türlü benim 10 tane veri kaynağına gitmem lazım.

Gideceğim pazarda mesela örnek veriyorum bir Latin Amerika pazarı. pazarın şeyine bakıyorum, toplamına bakıyorum. bir ülke hariç hepsinde İspanyolca konuşuluyor ama Portekizce konuşulan ülke orada Brezilya total Latin Amerika pazarının %60'ını kapsıyor. Şimdi normalde karar vermeye çalıştığın zaman stratejik olarak pek çok faktör var. Ya da işte kaç tane işletme var? Bu işletmelerin uyması gereken regülatif alanlarda nelere dikkat edilmesi lazım? Birçok böyle araştırmam gereken veri var. doğru bir promptu yazdığım zaman çok güzel bir pazar araştırmasını alabiliyorum.

Tabii bunun bir proofunu da yapmam lazım. profumu dışarıdan yaptığım zaman daha kolay oluyor. Ben bunları bunları çalıştım. Böyle bir çıktı elde ettim. Bununla ilgili nasıl gidebiliriz diye. Gerçekten bu anda uzman bir insana gittiğimde o da diyor ki evet bunlar accurate, bunlar doğru veriler. Bu da doğru bir veri ama bunu düşünürken şunu da düşünmen lazım. Çünkü sen orada yerleşik bir şirkette şunu yapamazsın diyor. Bu sefer işler çok çok daha kolaylaşıyor.

Yani birçok aradaki o zaman kaybını elimine edebiliyoruz. O yüzden stratejik tarafta ben olabildiğince kullanmaya çalışıyorum. bunun dışında aslında Berkay'ın bahsettiği gibi günlük hayat işlerinde de yine pek çok noktada işime yarıyor. Fakat hani benim böyle en son dönemde yapmayı sevdiğim şeylerden bir tanesi şu. Bir tane fikrim var. bu fikirle alakalı bir çıktı elde etmek istiyorum. Pre MVP bile diyebiliriz. Yani MVP öncesi bir prototip model yapmak istiyorum. birkaç saat içerisinde gerçekten elime eli yüzü düzgün çalışan UIUX olan bir şey çıkartabiliyor, yazılım çıkartabiliyor.

Bu şu an benim en çok eğlendiğim alanlardan bir tanesi. Yani bir şey denemek istiyorum. kendime özel bir not taker almak istiyorum. Başka bir şey yapmak istiyorum. çıt çıt çıt çıt hemen 2 saat içerisinde buildini alabiliyorum. bu mesela benim şu an en çok keyif aldığım işlerden bir tanesi haline geldi. Bu bence startup ekosistemini de çok değiştirecek konulardan biri. Bu arada şey zaten artık ürünün çok bir önemi kalmadı startup tarafında yani.

Aa çok güzel bir ürün mü yaptın? A MVP mi? Yani tamamen ürünün sürdürülebilir mi? Ürünün yani teknik olarak sürdürülebilir mi? Bir de ve pazarlama ve product market fit'e bakıyor. o tarafta yani o yüzden o şey yazılımın vesaire hızlanmasının zaten etkisi o. stratejik tarafta bu arada market research gerçekten çok hayat kurtarıyor. ben kişisel hayatımda da şeyde biraz açıkçası böyle bazen şey yaşıyorum hatta. yani acaba böyle kreatifliğimi öldürdüğü noktalar oluyor mu diye de soruyorum.

Mesela yemek yaparken çok kullandığım oluyor benim. böyle bazen ne menek yapacağımı bilmiyorum ve puzzle labdeki ürün listesini atıp bana fikir söylesene falan dediğim olabiliyor mesela. ya da mesela ilk defa yapacağım bir şeyde tam kestiremiyorum. Fotoğrafını atıp ne diyorsun hani bu olmuş gibi mi biraz daha mı pişirsem diye böyle resmen asisten gibi kullandığım çok fazla olmuyor. Yok artık. Bir de tadına baktırsaydın yani şuna bir tadına bak baktırsam zaten bitti.

Hani başka bir şey kalmadı. Emin değilim. Anladın mı? Böyle şey oldu gibi ama hani ya olup olmadığını nasıl test ederim ki bunun falan dediğim şeyler oluyor. bir de şeyi çok duydum. Özellikle son dönemde araba ile alakalı şeylerde çok kullanımı olmaya başlamış. Yani geçenlerde bir yerde birisi yazmış işte arabayı çalıştıramıyormuş. arabayı çalıştıramamasının sebebi işte fren şeylerinden uyarılarından birisi patlamış. Bu patladığı için akut tetiklenmiyormuş falan tarzı böyle garip bir ilişki ve o aslında o lambayı düzeltince toparlanmış sistem.

Diyor ki ben bunu servise götürsem bana kim bilir neler gelecekti gibi gibi yani böyle arabanın tamiri, yağ değişimi, zart sürt gibi böyle çok temel yani temel tamir ya da temel problem anlama gibi noktalarda da kullanılıyor. Böyle günlük hayata bayağı yayıldı bence. Hani işte ben nasıl tuvaletimi tamir ederim, duş başlığını nasıl değiştiririm falan gibi böyle ufak handyman işlerinde falan bile bayağı kullanılır hale geldi. Yakın zamanda siz ufak tefek

Hani şeyi görmüşsünüzdür. VO'yu görmüşsünüzdür. Otonom sürüş sürücüsüz çılgın. Şimdi ben de CS'teydim Las Vegas'ta geçen sene. şeyi gördük yani insansız maden araçları ve karanlıkta çalışıyor. insansız fabrikalar, karanlık fabrikalar. Şimdi bir noktadan sonra sadece EA'in operate ettiği belki tamirin tadilatını bile EA'in yaptığı süreçlere girecek ve bundan 5 sene sonra biz sadece arabaya bineceğiz ve gideceğimiz konumu yazacağız ve o bizi diğer araçlarda da bir şekilde etkileşim halinde herhangi bir kazaya ya da trafiğe bulaştırmadan en optimize yoldan hedefe götürüyor olacak.

Biraz hani EA'ın burada yarattığı distopik dünyayı da ele almamız gerekiyor diye düşünüyorum. Çünkü herkesin şu an temelde konuştuğu soru şu. Ey işlerimizi elimizden alacak mı? Yani mesela biz şimdi idari taraftayız. Bir sürü karar vermemiz gerekiyor. Bu kararların bazıları doğru bazıları yanlış oluyor. İster istemez günün sonunda insani bir yaklaşımla biz tamamen kafamızdaki prediction'la çalışıyoruz. Geçmişte gördüğümüz bazı tecrübeler bazı şeyler gözümüzün önüne geliyor. Bir hesaplama yapıyoruz ve karar veriyoruz.

Evet, bunu yapalım ya da bunu yapmayalım şeklinde. ama orada arka tarafta çok fazla veriyi işleyerek çalışan bir A olacak ve belki bizim decision vermemize gerek olmadan AI bunu yapıyor olacak ve bu bizim işimizi de elimizden alabiliyor olacak. Şimdi insanoğlunun gittiği noktada yaşamlar uzuyor. Belki EAL daha da uzayacak. Sadece ben işte bu yüzlüğü taktım ve sağlık değerlerim takip edildiği için normalde tamamen farazi konuşuyorum. bir kalp krizinden öleceksem bu sayede ölmeyeceğim ama ömür uzarken bir yandan da işsiz kalıp aç kalırsam başka bir sıkıntı ortaya çıkıyor.

Dilen çok enteresan geliyor bana. Yani EA getirdikleri ve götürdüklerine baktığımız zaman daha keyifsiz ve robotik bir dünyaya mı gidiyoruz diye böyle soru işaretlerim var. biz onu bu arada şeyde Barış'la da yani şey Kaliforniya'da şeyi görürken o Vymoları falan görürken mesela şehrin merkezine gittiğimizde şeylerle o distopik dünyayı çok böyle net bir şekilde görüyorsun ve onu hissediyorsun. Yani mesela her yerde evsiz insan ama billboardlarda AI'lar bilmem neler işte ve falan yani o kadar bir farklı şey var ki korkutuyor yani.

O bile insanı korkutuyor. Bu arada ben şeye çok okeyim. tüm araçların insansız araç olmasına çok okeyim bence. Çünkü trafik problemini çözecek en temel şeylerden birisi o. Fakat geri kalan kısmına çok katılıyorum. Yani bence San Francisco açıdan çok çılgın bir örnekti. Yani Belke'in dediği gibi billboardlara bakıyoruz. Billboardları işin içinde olmayan bir insan anlamaz. Yani böyle designers can ship now falan diyor. Birisi bakıp oraya abi ne demek istiyor bu falan diyebilir.

Dediği gibi voolar bir taraftan sistemler çok insansız işliyor. Sen satın almanı da yapıyorsun ürün de geliyor vesaire. Ama diğer taraftan bir restorana girecekken böyle kafası iyi bir evsiz gelip önünü kesebiliyor falan. ama az önce sen insansız bir araçtan indin falan. ve çok şey garip bir yere gidiyor. Uzun vadede gerçekten ne olacağını kestirmek çok zor. Orada yine bizim böyle hep takip ettiğimiz kişilerden bu işte baseecamp tarafında DHÇ'in söylediği şöyle bir şey var ve benim çok aklıma da yasan bir şey.

Diyor ki biz insan olarak her zaman çoğu şeyin lineer bir şekilde artacağını düşünüyoruz. Yani şimdi en iyi örnek de VR gözlüğü bunun için. VR gözlüğü ilk çıktığında bayağı oldu çıkalı. İnsanların tahmini şeydi. Aa biz toplantıları da buradan yapacağız. Aa artık gerçeklik iyice bitecek. Sonra pandemiyle iyice bu peak'e ulaştı. Şimdi normal o linear çizgide gidiyor olsa bizim şu an her şeyi VR'ile yapıyor olmamız lazımdı. Ama geldiğimiz noktada hangimizin evinde VR var gerçekten düzenli kullandığı çok çok az.

O yüzden o şeyi tahmin etmek belli noktalarda çok zor. Yani AI şu an çok yoğun. bir zamanlar metavers öyleydi. bir zamanlar web3 diyorduk, kripto diyorduk. Bunlar hayatımızın ne kadar içerisinde? Evet. Eskisine göre çok daha içinde. Metavors'te hala bir şeyler oluyor. Kripto hala çok hiç beklenmedik yerlerden kripto çıkıyor mesela artık ve çok daha kaliteli kullanımlarla. aynı şeyin ben açıkçası birazcık Eile alakalı da olduğunu düşünüyorum. Yani hayatımızı etki edecek, bir şeyleri çok değiştirecek ama gerçekten ne kadar etki edeceğini ve neleri olacağını zaman gösterecek.

Çünkü hiçbir şey lineer artmıyor. Belli bir noktada işler yavaşlıyor ve diğer hype aslında başlayıp değişiklik gösteriyor. Mesela insansız araç bunun için bence çok iyi bir örnek. Ne kadar olacak? Nerede olacak? Yani örnek veriyorum Türkiye'nin her ilinde insansız araç görmemize kaç sene var? Bana daha varmış gibi geliyor ama yanılıyor da olabilirim. Çünkü dediğim gibi tahmin etmesi çok çok zor geliyor bana şeyler. Yeni projelerimden bir tanesiydi. akıllı şehirler üzerine bir çöp takibi yapıyordum.

Çöp konteynerlarının içerisine bir sensör. Ard üzerinden tasarladığımız birkaç sensörlü bir devre vardı. Çöpün dolluluk oranını ölçüyor. İşte içindeki gaz oranını ölçüyor vesaire. Çöp araçlarına rota çiziyor. Dolan çöpler için. Çöp aracı gezdiği zaman boş çöp için o sokağa uğramıyor ve hem çöp aracı hızlı bir şekilde çöpleri toplayabiliyor, yakıttan tasarruf ediyor hem de hijyen sıkıntılarını özellikle yaz aylarında sıcak olan aylarda orttan kaldırıyor. prototipüplemeye başlayacağız. Belediyelerle görüşüyoruz ama şöyle bir sıkıntı var.

Bazı yerlerde çöp konteynerı yok. Çünkü yokuş ve insanlar çöplerini yere bırakıyorlar. İşte bazı yerlerde yeraltı çöpü var. bazı yerlerde yerüstü çöpü var ve çöpleri işte karıştırıp geri dönüştürülebilir şeyleri toplayan insanlar var. şimdi baktığımız zaman Türkiye hiç uygun değil ama Finlandiya şu an bunu yapıyor. Finlandiya'da işte çöplerin doluyla alakalı böyle bir çalışma yoğun. Özellikle Nordik ülkelerde bu konu çok yoğun. Çünkü bir sistematiği var. Düzgün yapılmış ve uyarlanabilmesi daha kolay.

O dediğin şeye çok katılıyorum. Yani, altyapının ve ülkenin de buna çok hazır olması gerekiyor. Geçen elektrikli araçaki Alman bir arkadaşla konuşuyorduk. O dedi ki ben Avrupa'da bunun uygulanabileceğini düşünmüyorum. Çünkü İtalya'yı düşün dedi. Tek arabanın zor geçtiği bir sokağa sen nasıl elektrikli şarj istasyonu kuracaksın? adam oranın arabasını park edecek yer bulamıyor. Nasıl adam aracını şarj edip bir yerden bir yere gidecek? Ya da hadi bunu geçtim. kurduğun istasyonu, oradaki elektrik altyapısı 200 sene önce yapıldı ve 200 sene önce oradaki binaların kaldırabileceği kadar altyapı var.

Sen onu yenileyemiyorsun da kentsel dönüşüm gibi bizde bir şey olmadığından dolayı ya da yollar sürekli kazılıp altyapı değişmediği için adamların altyapısı eski. Şimdi sen oraya bir birkaç tane elektrik istasyonu koyduğun zaman ve insanlar arabalarını şarj etmeye başladıkları zaman bu sefer altyapı problemler yaratmaya başlayacak dedi. Ben mesela hiç düşünmediğim bir şeyle aydınlandım orada. Yani structure'ın da buna uygun olması lazım. Türkiye olarak nispeten şanslıyız yeni yapılaşmış bir ülke olarak.

Ama eski yapılaşmış ülkelerde bunu yapmanın çok büyük bir şansı olmayacak muhtemelen. Ya da alternatif bir teknoloji üretmek gerekecek. Ya ben şöyle söyleyeyim. İspanya'da mesela Barcelona'da çoğu evin belli yerlerinde telefon çekmiyor. Yani daha internet ve telefon çekmiyor. Neden? Çünkü baz istasyonu çok fazla koyulmasına izin vermiyor. Kimse istemiyor evine yakın bir yerde baz istasyonu olmasına. İki, sistemler çok eski. Binaların yaş ortalaması 100 sene falan. kalın duvarlılar, binaların hepsi çok böyle derinlemesine büyük.

Sen daha evin belli yerlerine internet taşıyamadan mesela nasıl akıllı bir ev yapabilirsin ki? Nasıl akıllı bir sistem yapabilirsin? Daha bunlarla uğraşılan ülkeler var ki ya da şehirler var ki hani bahsettiğim şehirde ciddi bir nüfusu olan, ciddi bir turist çeken bir şehir. Daha ufaklarına gittiğin zaman, körlere gittiğin zaman dediğin gibi yani çok çok ciddi problemler kesinlikle olacakmış gibi duruyor. Şeyi neredeydi? Dubay. Dubai'de miydi? bir yerdeydi. Böyle çöl, çöl tarafına yakın yani şehirden uzak bir tarafa böyle kutu şeklinde bir şehir inşa ediyorlar aslında.

Yani kocaman bir AVM gibi ama sosyal tesis de var içinde. İşte apartmanlar da var. Bir uzun böyle bir blok gibi yani böyle kilometrelerce uzanan bir blok gibi. Çizgi gibi değil mi? Arabistan'daydı. öyle bir yerde yani mesela artık o tarz hani eski şehirleri restore edip işte tekrardan binaları yıkıp yeniden yakıp yapmak işte şehri o eski kültürel mirası yok edip onu akıllı hale getirmektense biraz böyle yeni bir şehirleşme tarafına böyle gidiyorlar sanki.

Ama tabii yani bence mesela düşünsenize yani İstanbul'da böyle bir şeyin yapılmaya çalıştığın yani daha hani o doğal afetlerde, yangınlarda vesaire ne yapacağımızı hiç bilemediğimiz bir ortamda her şey tıkış tıkış yani 20 milyon insan muazzam bir şey. Onu neresini akıllı hale getireceksin? Neresini modern hale getireceksin? Ya da neresini insancılık kılacaksın? O biraz böyle zor. O yüzden işin teknoloji kısmı biraz böyle sekteye uğrayabiliyor bence gecikmeli de olsa. Ama bence insanların böyle o erişilebilir tarafta her şeyi aldığını düşünüyorum.

Yani bunu geçen bir yerde daha söylemiştim. Yani nasıl ilk böyle iPhone'lar, Android'ler çıktığı zaman ya abi işte maillerime bakmak için alıyorum falan diye alıyordu insanlar ama hani akıllı telefona hiç ihtiyacı olmayan insanlar almaya başladı ve şu an herkesin cebinde gerçekten akıllı telefon var ve bir ihtiyaç haline geldi. İşte WhatsApp'a giriyorsun, Instagram'ın varsa oraya giriyorsun. Ya akıl telefonsuz artık yaşanılamaz bir hale geldi. Bu da bence erişilebilirlik kısmı arttıkça işte VR'sa, VR ya da başka bir şeyse, internetse bence herkes artık aşina olacaktır diye düşünüyorum.

Bununla ilgili bir tane de antiteori var. ilerleyen vadede, sosyal medyanın fakir eğlencesi olacağını, işte zenginlerin artık sosyal medyayı kullanmayacağı ve daha privacy öncelikli bir hayat yaşayacakları zaten hani bunu görüyoruz. ama şu an hala böyle şeyler var. işte Rich Kids of bilmem neresi falan böyle işte zengin hayatlarını göstermeye çalışan insanlar da var ama asıl kontekste biraz daha işte teknoloji detoksu, telefon kullanmayan da tuşlu telefon kullanan sosyal medyayla işi olmayan işte dijital bankacılık işlemlerini asistanın yaptığı insanlar olacak gibi bir şeyde öngörülüyor.

Yani belli bir kesim bu dijitalleşmeden kaçıp insan olabilmenin özelliklerini korumak adına biraz daha münzevi bir hayat yaşayacaklar gibi bir teoride okudum. o da böyle hem yakın hem uzak geliyor bana yani. çünkü hayat alışkanlıkları ve connectte olmak yani Instagram'a giriyorsun keşfettin senin beğendiklerinle alakalı. Futbol seviyorsan futbol görüyorsun, müzik seviyorsan müzik görüyorsun ya da farklı bir hobiyle ilgileniyorsan onu görüyorsun. o yüzden hani bunu görmek ister miyim istemez miyim noktasında ya görmek tabii ki beni besliyor ama bir yandan da alakasız bir dünya saçma sapan TikTok vari.

Barış onları çok seviyor ya. Sürekli saç kaynak videoları falan izliyor TikTok'ta. Açıkçası şöyle bir taraftan bakıyorum. Berkay zaten sosyal medya kullanımı bayağı düşük. paylaşım açısından. Ben de geçen şeye baktım. Benim en son kendim yani kendi Instagram hesabımdan attığım bir post 2,5 sene falan olmuş. atalı. Şimdi zaten artık şu noktadan sonra şeyim atsam bir garip deyip büyük ihtimal çok uzun bir süre bir şey paylaşmayacağım. sosyal medyada da şöyle bir şey var.

Yani gerçekten bir şey trendi var dünyada. Genel hani sağlıklı yaşam trendi var ya işte alkol tüketiminin azalması, gece partlemenin azalması, barların azalıp sağlıklı yiyecek üreten yerlerin artması gibi. Ben bu trendin içerisinde sosyal medyanın da konumlanacağını düşünüyorum. Yani o yüzden söylediğin o sosyal medya detoksuna gitme vesairenin artacağını düşünüyorum. Hatta benim işte 20'li yaşların başında bir kardeşim var. mesela onun çevresinde de sosyal medyası olmayan arkadaşları ya da sosyal medyayı çok minimal kullanan insanlar var.

Yani o yüzden gelen nesilde de böyle davranışlar var. sosyal medyanın içinde büyüyen nesilde de bence şey olacak kesinlikle daha aykırı insanlar ki bu büyük de bir kitle olacağını düşünüyorum. Sosyal medyayı hiç açmama. dediğin gibi smart olmayan telefonlar kullanma ya da daha böyle basic seviyede smart olan telefonlar kullanma gibi olayların ben uzun vadede kesinlikle bir takipçi kitlesinin olacağını düşünüyorum. daha hani böyle o zengin ya da işte daha yüksek seviyede diyeyim hani gelir seviyesindeki insanlarda da zaten bir şey davranışı şu an var.

Doğaya dönüş, inzivaya çekilme, şehirin dışına yaşama aslında o söylediğim privacyin dijital versiyonunu sosyal medyadan çıkma oluyor ya da belki daha farklı platformlar geliştiriyor. Onun için bence kesinlikle öyle bir hareket göreceğiz. Ben bu teorine çok çok katılıyorum. Yani o tarafta millet iş arıyor ya. Ya bir de böyle hani çok böyle sürekli dijital dijital sanki böyle çok böyle işin içidelermiş gibi böyle detok'a ihtiyaç olduklarını sanmıyorum ama detox değil de az kullanmanın az kullanmanın bir ihtiyaç olduğunu savunuyorum.

Yani işte o mavi ışıklar ya ben işte o kırmızı gözlüğü zaten hani o yüzden kullanıyorum. Hakikaten şey değişti yani böyle vücudumun dengesi değişiyor artık yani. Orada ekran, burada ekran lavaboda ekran. telefona bakıyorsun. gece yatarken telefona bakıyorsun. Ya ben artık sırf bu psikolojiden çıkmak adına böyle her şeyimi mesela şey yapıyorum. şöyle mesela normal geleneksel not kağıdı yani kalemi, kağıdı olan işte böyle küçük postitler yapıştırıyorum duvarlara falan. O, somut olarak bunları kullanmak bile o dengeyi ayırmamı sağlıyor benim.

Yoksa yani çok zor altından kalkılabilecek bir şey bu. biz bir de bu kadar böyle bunun yoksunluğunu çekiyorsak yani bunun bir ihtiyaç olduğunu şey yapıyorsak bir anda böyle bir elektrik kesildiğini falan hayal etsenize. Yani o skillerimiz yani insani olup olmamakla bağlantılı. Ne yapacağımız biraz şey ya ben sırf bunlara böyle hazırlık yapmayı çok istiyorum. Mesela işte bir acil durumda ne yapılması lazım falan gibi o tarz konuları falan ben o yüzden ilgileniyorum.

Yani düşünsenize yani şu an elektrik kesilse mesela dünyada elektrik yok. ya ne yapacağız yani her şey elektrikli. O yüzden çok korkutuyor beni yani oradaki şey. Ona hazırlık yapmak biraz önemli. Felsefik yönden bir de şöyle bir konu da var. şimdi eskiden basılı yayın vardı. İşte fiziki kitap alıyordun. İşte müzik eserini kaset CD plaka olarak alıyordun vesaire. Dijitalleşip daha kolay erişim başladığı zaman kontekstlerini kaybetmeye başladılar. Çünkü önceden biraz daha bir arzu nesnesi kulaktan kulağa ya şöyle bir albüm çıkmış bunu işte dinlememiz lazım.

Dakika izledin izleemedin kaçıyor ya da işte dizinin tekrarı yok işte bir sonraki haftayı beklemen gerekiyor da hafta sonu tekrar saatini denk getirmen lazım. Şimdi her şey elimizin altında olunca ve kolay erişince değerini ve anlamını kaybediyor ve çabuk tükettikçe de bu sefer bir sonrakini geçmek istiyorsun. Bir sonrakine geçiyorsun onu çabuk tüketiyorsun. O hızlı deveninde aslında AI'da da çok benzer bir mantık var. Yani tamam ses yapan AI bulduk.

Çok güzel. bu sefer işte başka bir şey yapan EI, videoyu üreten EIay, tamam başka bir şey, üç boyutlu işte şey üretebilen, hologram üretebilen EI başka bir şey. Sürekli tüketmeye yöneliyoruz yani. orada bence vallah bizim insani güdülerimizde de bu kadar tüketimin çok doğal olduğunu düşünmüyorum. Ya ben şimdi taşınacağım. 1500, 2000 tane plak. Yine aynı sayıda kitap var. evin yarısı kitap ve plak olarak taşınıyor. Şimdi bu normal şartlarda bir tane Kindle, bütün kitapları alabilirdim.

Bir tane hard diskin içerisinde ya da hiç hard diske' bile gerek yok. Spotify'da bütün aslında o plakları dinliyor olabilirdim. Aynen. Şimdi normal şartlarda çok optimal bir senaryo ama fiziki olarak elime aldığım zaman o müziği dinlediğim zaman haz anlamında bana çok daha farklı hissettiriyor. Veya işte bir arkadaşımla plak günlerine gidiyoruz. Orada bir albüm üzerine sohbet ediyoruz. 2-3 saat insani yönünü hatırlatıyor. Dijital oldukça beni çok daha yalnızlaştırdığını hissediyorum.

Yani takıyorum kulaklığımı. Spotify'da keşfete giriyorum. Bambaşka bir dünya. Belki de çok çok daha müzik kültürümü geliştirecek bir şey var ama insani hissettirmiyor bana. Bu arada ben de plag çok seven biri olarak hani orada şeyi de söyleyeyim. Spotify'ın bence müzik dünyasına verdiği en büyük zarar ya da işte dijital müziğin diyeyim Spotify'ı tek tutmayayım. Albüm dinlemek. şu an baktığınız zaman çoğu kişi bir albüm dinlemiyor. Yani mesela atıyorum X sanatçısı yeni albüm çıkarttı.

Zaten o albümde birkaç şarkı popüler oluyor. o popüler şarkıları bilip geri kalan şarkıları hiç dinlemeyen çok fazla insan var. Yani atıyorum kimi seviyorsun, Tarkan. Aa, şu albümünü dinledin mi? Evet. İki şarkısını biliyorum. Seviyesinde bir nokta var. Ama o albümü full dinlemek, baştan sona dinlemek ki bu Spotify'da da yapılabilen bir şey ama tercih edilmiyor. seni birazcık o sanatçıyla olan hani o sanatçının işine de bence saygı göstermek oluyor.

Onun yaratmaya çalıştığı orada bir kompozisyon var aslında. Bunu sen baştan sona almış oluyorsun ve konu müziğe kayıyor biraz ama şey noktası var. plug dinlerken ya da işte CD dinlerken, eskiden müzik dinlerken senin ana işlevin müzik dinlemekti. Yani sen oturuyordun ve müzik dinliyordun mesela kulaklık takıp. hadi en fazla yürüyordun ama şimdi müzik sadece bir arka fon şeyine döndü. Dijital ortamla birlikte sen bir şey yaparken arkadan çalan bir dünyaya döndü ve o zaman sen aslında tam olarak müzik dinlemiş de olmuyorsun.

Yani bir background noise haline geliyor ve dediğin gibi o aslında bir insanın en temel şeylerinden birisi olan hani işte bir şeyin bir sanatın tadını çıkartmak, bir müzik dinlemek, bir film izlemek gibi her şeyin aslında değerini çok minimize ediyor. Çünkü multitask yapmaya çatışırkenki bir background şeyine dönüşüyor bunların hepsi. o da kesinlikle değer azaltan bir şey. Zaten şey vardı ya bir ara, şey, makarna şirketinin adını unuttum ya. Baliet mi?

Baren mi? Barill, Barilla'nın şey var mesela atıyorum makarna Aldante pişecekse atıyorum 67 dakika falan pişiriyorsun ya. O 67 dakikalık sana playlist veriyordu mesela. O playlisti bitirdiğinde atıyorum 2 dakikadan şarkı koyuyorsun. Playlist oydu mesela. Aldante ü şarkılık playlisti dinlediğin zaman o makarnen hazır. Hani orada psikolojik olarak öyle bir şey kurmuşlardı. Marketing olarak güzel bir şeydi. Ama o multitasking kısmına da kesinlikle katılıyorum. Yani o müziğin yani şu ol şu olmasını da savunmuyoruz.

Yani müziği abi oturup dinleyeceksin. Müzik dinlerken hiçbir şey yapmayacaksın kısmından ziyade mesela şefinin bahsettiği gibi o plağ fiziksel olarak alıp yani o pla yere gidiyor olman onun dinlerkenki hazzını zaten arttırıyor. ya da oturup dinliyorkenki kurduğun tesisat, kullandığın kulaklık işte lostless olması, işte HiFi olması, flag formatında olması vesaire hani bunları bilincinde olabilecekken aslında daha da kötüleştirdi. Yani keşke artık hani insanlar zaten dinlese bile, dinlemeye bile tahammülleri yok.

Bırak multitasking'den dolayı dinlemiyor oluşlarını. İnsanların 4 dakikalık bir müziğe tahammülü bile yok. İşte karmaşık geliyor olabilir işte minör majör sürekli bir şeyler kullanılıyor olabilir abi. Çıstak çıstak çalsın için benim için yeter zaten. sürekli o rap falan. Neyse şimdi şey olmasın da. Onların böyle bu kadar basit şarkı iyice boomer doğru gidiyoruz şu an burada. Abi geçen y geçen yemin ediyorum Şefik de bu arada müzikle ilgili yani şimdi bana geldiğinde de yani bir sürü böyle gitarlarımız falan filan var.

Abi geçen bir taksiye bindim. Full ses yani galiba. Taksinci AirPod şey kulak içi kulaklığı vardı ama teyip'teki müziği duymuyordu. Açmış abi son ses. Ben de şey yapamadım yani çok midem bulanmıştı. Söyleyemedim de. Abi Bim rap müzikleri başladı baştan sona. Yok işte Ebru Gündeş'le bir rapçi, Demet Akalınla bir rapçi. Artık eski müzikleri harmanlamışlar falan ve sözler o kadar şey ki yok işte berbere gittim, tıraşımı oldum, bir şey mi yaptım yani böyle yemin ediyorum böyle şeyden sordum, müzikten soğdum.

Şefik sen dinliyor musun Trap? Konuyu buradan böyle buraya getireyim ya. Bu aralar en güzel bağlama noktası. Dinleyemiyorum. bu ara şunu deniyorum ben. benim hani sevdiğim tarz böyle daha psykodelik, Middle East psychodelik falan böyle etnik tarz seviyorum. AI'da mesela şarkılar yapmaya başladım. birkaç tane de böyle YouTube'da kanal keşfettim. Onlar da yapıyorlar ya böyle çok hoşuma gidiyor. O müzik yap. Çünkü kafamda bir şey var. Şey diyorum yani işte Deep Purple'la işte Cem Karaca bir jem session yapsa işte Cem Karaca vokal yapsa, onlar çalsa falan diye düşünüyorum.

Şimdi e'ye bunu doğru prompt verdiğin zaman sonra da vesaire çok güzel müzik üretebiliyor. İşte ona da bir şarkı sözünde başka bir şeyden yazdırıyorum. AI'dan yazdırıyorum. Böyle enteresan enteresan şeyler çıkmaya başladı. YouTube'da da Turkish Psychodelic AI yazarlarsa böyle çok enteresan eserler var. Mesela Haydar Haydar'ı çok enteresan bir formda coverlamışlar. Böyle hep kafamın içine dönen şeyler vardı. Yani acaba bu türküyü şu tarz bir şey yapsak nasıl olur? elğaman yanına basit ve işte normal şey bir batar seti kursak ve hayet ağırlıklı bir işte drum şeyi olsa akışı olsa nasıl olur falan diye böyle şey yapıyorum.

Acayip acayip sonuçlar veriyor yani. belki de yine bir 5 sene sonra üretilen müziklerin yarısından fazlası aile olacak. Yani şimdi mesela Türkçe rap'te de aynı şekilde önceden bir enstrüantalist insan vardı, bir vokal vardı, farklı farklı şeyler vardı. Şimdi ototune diye bir şey var. Yani sen o notadan okumana gerek yok. Ototune seni o notaya getiriyor. Ya da arka tarafta müzik genelde işte hiphop'ta sample kullanılır. Bir şarkının belli bir kısmını alırsın.

Onun üzerine dram yazarsın. İşte o sample'ları kopyala yapıştır. Belli bir akışa otursun. Kolay bir iş değil bu arada sample yapmak ama onun üzerine de bir hip hop işte rhyme yazarsın onu okursun. Şimdi yeni gelen noktada artık hani bütün şeyler kopyala yapıştır. Beat'ler kopyala yapıştır. Ry'lara bakıyorsun. Ryel'lar da tamamen pop müzik rymeı gibi olmuş. Yani hani o cıstak cıstak hav falan böyle hani garip bir r kültürü oluştu.

Şimdi şeye bakıyorsun. 90'ların Amerikan hiphop'ına bakıyorsun. İşte siyahilerin yaşadığı işte ezilmişlik, sosyal adaletsizlik, gentrification falan. Türkçe rap'e bakıyorsun işte daha underground sözler işte cezanın işte Sagopa Kim'in söylediği biraz daha edebi bir dil var. Şimdi gelen noktaya bakıyorsun. Hem Amerika'da hem Türkiye'de dejenere olmuş bir hiphop müzik var. Şimdi bunun gidişat noktası da böyle dejenere olarak ilerlerse ve bu dejenere müziğin bir karşılığı olursa 5 sene sonra muhtemelen AI distrap bir müzik ekonomisi de olacak.

Yani bu sefer telif hakkı kimin olacak mesela? Hani AI bundan telif alacak mı? Chat GPT bundan telif alacak mı? Bu şarkıyı ben ürettim deyip belki de o şarkının telifini alıyor olacak. Yani çok enteresan dilenmalara gebe bir dönemdeyiz. Havlıyormuş değil mi? chit sürekli havlu havlamaya başlıyor falan. Artık size üretmiyorum diyecek. Vallah yani o tarafta bence inanılmaz şeyler olacak yani. Spotify bile çok ilginç bir yere gidiyor. İşte streamingler fake.

Yapılan müzik fake. arkada bir ekonomi dönüyor ama hiçbir insan faktörü yok falan gibi yerlere gidiyor. Bu konuyla zaten konuşmaya başlarsak bence bir minimum yarım saatimiz de var. Bir saate de yaklaştığımız için bence şu an böyle hafif toparlamak için de iyi zaman vallahi. Şefik ağzına sağlık. bayağı güzel bir session oldu. İş konuşacağız diye çağırdınız beni. Çok felsefik vallahi. Ben ben de hiç anlamadım ki konuşmak istediğimiz konuların hiçbirini konuşamamış olabiliriz.

Gerçekten bir ikinciyi de kesin yapmamız lazım gibi duruyor diyeyim. Vallahi gen bence daha güzel oldu vallah. Çok sağ ol Şefik. eline ayağına sağlık yani katıldığın için de çok keyifli bir sohbet oldu ya. Ben biraz daha böyle işin çok hani başlarda böyle teknik girdik ama ben hani biraz daha böyle gündelik şeyler konuşalım istedim açıkçası. Yani bir webinar kafası webinar havasında olmasın diye ama bence dilerseniz ikincisini falan yapıp bir kez daha böyle başka konularla konuşabiliriz.

Bu son konuştuğumuz konu çerçevesinde bütün Türkçe rap camiasını da karşımıza aldığımıza göre ya da yapay zeka falan başka böyle linçlenebilecek konuları konuşursak şey olur en azından alıcısı olabilir. Kaldıysa kaldıysa. Bu arada hemen onun altını çizmek isterim. Yani böyle herhangi bir müzik tarzını ya da bu konularla bağlantılı olmayan işte eyı kullanmayan insanları falan böyle dışladığımız bir şey yok. altını çizmek isteriz. Biz sadece geçmişten yani bunların geçişini gören üç kişinin jenerasyonu da bu geçişi gören olduğu için aradaki farkı sadece çok rahat görebiliyoruz.

Yeni kuşağa alt dipnot geçmek isterim. Örnek veriyorum az evvel dediğim o haf haf haf yani Şefi'in verdiği örnekte onu alaya almak adına değil. bunun arkasındaki anlamı yitirmeye meyilli olduğumuzun altını çizmek istiyoruz. Yani oradaki aslında havlamak, ya işte onlar boş konuşsun anlamında olduğunu bu jenerasyondaki kişi bile bilmiyor olabilir. Artık o kadar disap edilmiş durumdayız. Yani algımız bile o kadar şey olabilir. O yüzden 90'lardaki o hiphop rap falan işte oradaki karşıtlığı, anarşistliğin yerini artık neyin aldığını böyle göstermek biraz böyle önemli olan.

90'larda da vardı bu arada. Who at the dogs out milletine havd. Aynen öyle. He şey Dogy Dog Aynen öyle. Doggy Dog. Snoop Dog'un şeyi o zaten aslında ama hani hani ben yeni jenerasyon onları dinlerken aaş adam havlamakla ilgili şarkı yapmış gibi anladığını kesinlikle eminim. belki bir kısmı öyle anlamıyordur ama burada sadece altını çizmek istediğimiz bence o. Şöyle linçememek için attığım taktaları yani bırak. Kadıköy yaşadığı için ekstra korkuyor.

Kadıköy rapçileri, Kadıköy. Aynen. A çok korkunç burası. Ben vallahi korkuyorum. Bir akşam kıstıracaklar diye. hemen çok kısa bir şey de söyleyeyim. Anekdot bizim isim vermeyeceğim. bulunduğum apartmanda böyle görece ünlü bir beyefendi oturuyor. Böyle spor yorumcusu. vallahi adam yani her çıktığında sürekli dalga geçiyorlar arkasından. yani dalga geçmek değil de sürekli bir verbal sözel taciz yapıyorlar adama yani. Aa işte bu değil olan bir adım mı? yok ama spor yorumcusu yani asasıl ek sözlükte falan da bayağı şey popüler yani.

O yüzden bu tarz konuların da hani nereye gideceğini çok bilmemle birlikte öyle bir söyleyeyim dedim. Neyse çok da şey yok. Türkiye ünlü olmak kolay değil. Şefik bu arada taşınmaktan bahsettin. nereye taşınıyorsun? Ya yine Kadıköy bölgesindeyim. Çok uzaklaşm süper. Buralardayım. Evet. İyi, süper. Tamam o zaman vallahi, her zaman da fiziksel olarak da bunu muhakkak yapalım. tekrar katıldığın için çok teşekkür ediyoruz. Harika bir bölüm oldu. Oldukça keyifli oldu.

Ben teşekkür ediyorum. iş dışı böyle birçok felsefik konuyu konuşmak da güzel oldu bence. keyifli oldu. Daha farklı konularda, farklı şeyleri işleriz, başlıkları işleriz. Aynen. Süper. Vallah müzik konusu güzel gitti. Senin zaten ekstra böyle, çalışmaların falan da, projelerin de var bence. Olduğunu biliyorum. onları falan da böyle konuşuruz. Güzel şeyler olur. Barış son bir söz söylemek ister misin? Kapanış. Ağ abi, ben de teşekkür ederim. kendinize iyi bakın. Yine tekrar buluşmak üzere diyorum ve görüşmek üzere.

O zaman hoşça kalın. Kolay gelsin diliyorum. Görüşür.